18 Listopada 2025

Cyfryzacja na rynku kapitałowym

Polski rynek kapitałowy od początku charakteryzował się bardzo dużą innowacyjnością i zaawansowaniem technologicznym. Warto przypomnieć, że już w 1991 r., czyli w momencie tworzenia współczesnego rynku kapitałowego, instrumenty finansowe wprowadzane do obrotu były zdematerializowane, a obrót nimi oraz rozliczanie transakcji opierały się na systemach informatycznych.

Cyfrowy świat finansów Polaków

Jak wynika z badania „Poziom wiedzy finansowej Polaków”, w systemie bankowym w naszym kraju funkcjonują ponad 44 mln rachunków bankowości elektronicznej, z czego 23 mln wykorzystuje także bankowość mobilną. 18 milionów rachunków obsługiwana jest wyłącznie w oparciu o mobilne urządzenia. Podobnie sytuacja wygląda na rynku kapitałowym. Zdecydowana większość inwestorów, bo aż 94 proc., korzysta z internetowych rachunków maklerskich (badanie: „Udział inwestorów w obrotach giełdowych I H 2025”).

Polska jest jednym z liderów cyfryzacji rynku finansowego, zarówno jeśli chodzi o świat, jak i Europę. Sektor finansowy jest największym użytkownikiem technologii cyfrowych oraz główną siłą napędową cyfrowej transformacji gospodarki, a polski rynek kapitałowy, którego Grupa KDPW jest jednym z kluczowych podmiotów, można określić jako nowoczesny, bezpieczny i zgodny z uznanymi międzynarodowymi standardami.

Usługi Grupy KDPW

Polski rynek ma bardzo dobrze rozwiniętą infrastrukturę posttransakcyjną, która odpowiada za wszelkie procesy związane z rozliczeniem i rozrachunkiem transakcji, jak i usługami związanymi z obecnością emitentów na rynku finansowym. Ponadto Grupa KDPW oferuje uczestnikom rynku szereg usług dodatkowych. Bez udziału nowoczesnych technologii nie byłoby to możliwe.

Obsługę podstawowej działalności KDPW oraz KDPW_CCP w obszarze prowadzenia depozytu papierów wartościowych, rozrachunku i rozliczeń transakcji, zapewnia system kdpw_stream. Podobnie jak większość rozwiązań IT stosowanych w ramach Grupy KDPW, powstał i jest stale rozwijany siłami własnymi, we współpracy z instytucjami rynku.

System kdpw_stream gwarantuje nie tylko wysoką dostępność, wydajność, stabilność i bezpieczeństwo, ale także zdolność do współpracy operacyjnej z innymi systemami europejskimi oraz zagranicznymi instytucjami finansowymi.

Własne systemy informatyczne obsługują większość udostępnianych przez GK KDPW usług, w tym: rozliczenia transakcji, zarzadzanie ryzykiem, rozrachunek, usługi dla emitentów papierów wartościowych związane z operacjami na papierach wartościowych i zdarzeniami korporacyjnymi, a także repozytorium transakcji EMIR, ARM, usługę SFTR, nadawanie kodów LEI, czy system rekompensat.

Technologia a usługi dla emitentów

Nie sposób w jednym artykule opisać całej oferty Grupy KDPW, dlatego w niniejszym materiale skupimy się na kilku usługach wprowadzonych na przestrzeni ostatnich lat, istotnych z punktu widzenia emitentów, a opartych na zaawansowanych rozwiązaniach technologicznych.

rejestracja obligacji, listów zastawnych i certyfikatów inwestycyjnych
Dzięki zmianom w prawie, które weszły w życie w 2019 roku, utworzono m.in. funkcję agenta emisji, dzięki czemu znaczącemu uproszczeniu i przyspieszeniu uległ proces rejestracji tych papierów wartościowych, eliminując przy tym zupełnie dokumentację papierową. Instrumenty wprowadzane do depozytu za pośrednictwem agenta emisji są rejestrowane w dedykowanej aplikacji udostępnionej na stronie internetowej Krajowego Depozytu. Na podstawie informacji wprowadzonych do aplikacji KDPW nadaje także rejestrowanym papierom kody ISIN, CFI i FISN. W 2024 roku na 2.225 emisji obligacji w Krajowym Depozycie 2.154 dokonano z wykorzystaniem agenta emisji (dane nie uwzględniają obligacji skarbowych).

rejestr zobowiązań emitentów
Przy okazji wprowadzenia obowiązku rejestracji niepublicznych papierów dłużnych, w KDPW powstała publiczna baza informacji o wyemitowanych obligacjach (publicznych i niepublicznych) oraz stanie realizacji zobowiązań emitentów, czyli Rejestr Zobowiązań Emitentów (RZE). Chociaż na pierwszy rzut oka raportowanie informacji to dodatkowy obowiązek, RZE de facto służy rozwojowi rynku obligacji korporacyjnych w kontekście zwiększenia wiarygodności i zaufania inwestorów do tego rodzaju instrumentów.

identyfikacja akcjonariuszy
Od września 2020 r. emitenci mogą korzystać z aplikacji „Identyfikacja akcjonariuszy”. Umożliwia ona ujawnienie spółkom informacji dotyczących tożsamości akcjonariuszy, w tym informacji o liczbie posiadanych przez nich akcji. Zastosowanie narzędzi IT w przypadku tej usługi pozwala na usprawnienie przekazywania danych w oparciu o wystandaryzowane komunikaty, co ma znaczenie zwłaszcza w przypadku, gdy niezbędna jest kooperacja z innymi depozytami. Warto przy tym podkreślić, że KDPW był jedynym z niewielu depozytów w Europie, który w terminie wdrożył odpowiednie rozwiązania komunikacyjne w oparciu o normę ISO 20022. Obok narzędzia do przekazywania emitentom informacji o ich akcjonariuszach usprawnione zostały także aplikacje Walne Zgromadzenia oraz eVoting, dzięki czemu spółka może przekazać swoim akcjonariuszom kompletne zawiadomienie o zwołaniu walnego zgromadzenia lub wskazać adres strony internetowej, gdzie takie informacje można znaleźć.

repozytorium transakcji
Część emitentów jest także uczestnikami repozytorium transakcji EMIR i SFTR, czyli usług związanych z gromadzeniem i przechowywaniem danych dotyczących transakcji zawieranych w instrumentach pochodnych oraz transakcji finansowych z użyciem papierów wartościowych. Repozytorium to przede wszystkim operowanie na gigantycznych zbiorach danych, co bez zaawansowanych technologii byłoby praktycznie niemożliwe. W roku 2024 liczba przyjętych raportów tylko do repozytorium transakcji EMIR wyniosła ponad 1 mld, z czego 545 mln to nowe kontrakty. Łącznie w latach 2014-2024 uczestnicy RT EMIR zgłosili ponad 6,6 mld raportów.

Blockchain na rynku kapitałowym

Dalsza cyfryzacja i wykorzystywanie nowych technologii na rynku kapitałowym są koniecznością, ponieważ konkurencja w świecie cyfrowych finansów nabiera tempa. Największą stanowi obecnie rynek kryptowalut, który jednoznacznie kojarzy się z technologią blockchain. Autorzy raportu "Jak Polacy inwestują w kryptowaluty? Edycja 2025" poinformowali, że 18,4 proc. dorosłych Polaków inwestuje w ten rodzaj aktywów. Podobne wyniki prezentuje Ogólnopolskie Badanie Inwestorów 2024, przeprowadzane przez Stowarzyszenie Inwestorów Indywidualnych: 22 proc. ankietowanych inwestuje w kryptowaluty, co stanowi wzrost o ponad 2 punkty procentowe wobec danych z 2023 roku.

Rachunków maklerskich mamy zaś ok. 2,4 mln, co stanowi ok. 8 proc. populacji dorosłych Polaków. Patrząc na dane dotyczące liczby osób inwestujących na rynku kryptowalut, wynik ten nie jest imponujący, zwłaszcza, że jedynie ok. 30 proc. rachunków maklerskich to rachunki aktywne. Inwestycje w kryptowaluty to także domena głównie osób młodszych. Przed branżą maklerską oraz innymi podmiotami rynku stoi spore wyzwanie, jak zachęcić Polaków, w tym szczególnie tych młodych, do inwestowania na giełdzie. Jednak technologia blockchain jest z powodzeniem wykorzystana na rynku kapitałowym już teraz, czego przykładem są usługi Krajowego Depozytu oferowane na Platformie Blockchain dla Rynku Kapitałowego - obsługa walnych zgromadzeń z możliwością głosowania zdalnego eVoting.

Aplikacja eVoting jest pierwszą z usług, jaką Krajowy Depozyt udostępnił w ramach Platformy. Zapewnia ona obsługę Walnych Zgromadzeń spółek publicznych, w tym głosowanie z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej. Z aplikacją eVoting zintegrowana została aplikacja KDPW służąca do przekazywania emitentom wykazu uprawnionych do udziału w walnym zgromadzeniu. Integracja tych rozwiązań ułatwia emitentom korzystanie z usług Krajowego Depozytu z jednego punktu dostępowego. Interesariuszami eVoting, oprócz emitentów i akcjonariuszy, są podmioty prowadzące rachunki papierów wartościowych, którym eVoting uruchomiony na Platformie Blockchain, daje możliwość integracji z usługą prowadzenia rachunku papierów wartościowych.

Również regulator polskiego rynku, czyli Komisja Nadzoru Finansowego, dostrzega trend związany z technologią blockchain, czego przykładem jest Wirtualna Piaskownica DLT, która powstała w ramach współpracy Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego i KDPW. Pozwala ona na bezpieczne testowanie rozwiązań i usług finansowych opartych na technologii DLT.

CSDonDLT

Chociaż większość dotychczasowych projektów dotyczących wykorzystania technologii blockchain na rynku kapitałowym ma charakter pilotażowy, największe na świecie instytucje infrastruktury rynku kapitałowego, podobnie jak Grupa KDPW, inwestują w ich rozwój.

W KDPW technologia DLT postrzegana jest nie jako zagrożenie dla tradycyjnych instytucji rynku, lecz jako szansa na ich transformację i dostosowanie do wymagań nowoczesnej gospodarki cyfrowej. Najnowszy projekt w tym obszarze, realizowany pod nazwą CSDonDLT, polega na implementacji dodatkowej, komplementarnej warstwy systemu depozytowo-rozrachunkowego opartej na technologii blockchain. Na obecnym etapie projekt koncentruje się na rozrachunku transakcji OTC, obejmując swoim zakresem zarówno przechowywanie, swobodny transfer papierów wartościowych, jak i atomowy rozrachunek transakcji w ramach warstwy DLT. Komplementarność, a tym samym pełna interoperacyjność obu warstw systemu depozytowo-rozrachunkowego pozwoli na dokonywanie płynnych transferów papierów wartościowych z warstwy tradycyjnej do DLT i na odwrót.

Przejście ze złożonych systemów centralnych na infrastrukturę DLT będzie procesem złożonym. Uczestnicy rynku prawdopodobnie będą musieli działać równolegle – w systemach tradycyjnych, jednocześnie testując rozwiązania oparte na DLT, aby uniknąć zakłócenia codziennych procesów i zapewnić, że rynki będą nadal działać bezpiecznie. Takie podejście przyświeca projektowi CSDonDLT.

Projekt CSDonDLT ukierunkowany jest na poprawę efektywności operacyjnej i kosztowej, zwiększenie transparentności oraz minimalizację ryzyk operacyjnych i systemowych, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z obowiązującymi przepisami prawa i standardami rynku kapitałowego. Grupa KDPW stale większa swoje kompetencje i wykorzystuje nowe technologie w celu poszerzenia oferty świadczonych usług, dostosowania się do rosnących potrzeb i wymagań klientów oraz podniesienia satysfakcji z oferowanych rozwiązań.